Dzisiaj jest 9 Grudnia 2019, Poniedziałek, imieniny obchodzą:
sprawdź prognozę dla Kościana

94. rocznica boju pod Pawłowicami

Dodano: 11 stycznia 2013

94. rocznica boju pod Pawłowicami.

Bój pod Pawłowicami 11 stycznia 1919.

Okres powstania wielopolskiego to czas wzmożonego wysiłku społeczeństwa w walkę o niepodległość, wolność naszego regionu. Nie inaczej było w Kościanie, gdzie największy wkład w zwycięstwo nad Niemcami wniosła Rezerwa Skautowa.

Rezerwa Skautowa powstała 18 grudnia 1918 roku. Był to tajny oddział kościańskich skautów, którzy gotowi byli na zdecydowaną walkę z zaborcą.

W nocy z 29 na 30  grudnia skauci przeprowadzili udaną akcję wyniesienia z magazynu mieszczącego się terenie Zakładu Psychiatrycznego broni.

Przebieg całej akcji doskonale opisał sam Ignacy Andrzejewski: Noc była ciemna. Padał początkowo drobny deszcz, potem rzęsisty. Okoliczność ta sprzyjała spiskowcom. Stróża w myśl poprzedniej umowy obezwładniono. Magazyn został siłą otworzony i broń pośpiesznie wynoszona do bramy zachodniej Zakładu skąd następne partie nosiły ją wzdłuż ulic Sierakowskiej i Sienkiewicza na plac koło rzeźni miejskiej. Załadowano również pełen wóz którym tej nocy część zdobyczy odwieziono na Nacławia (Leon Tomaszewski), część do Krzywinia (Żakowski). Złożoną broń na placu ulokowano w stodole Władysława Wytyka przy parku miejskim. Tam pilnowały jej odtąd posterunki kom. Harcerskiej.

 Łącznie w rękach Rezerwy Skautowej znalazło się 6 ckmów, 12 lkmów z całością oprzyrządowania, 800 karabinów ręcznych 107 pistoletów, 16 skrzyń granatów, 27 skrzynek po 250 naboi do karabinów maszynowych, 29 skrzynek po 500 pocisków oraz 31 skrzyń amunicji do kb.

Następnego dnia Rezerwa Skautowa rozbroiła dowództwo niemieckiego batalionu stacjonującego w mieście, przejęła dworzec, opanowała pocztę. Miasto zostało wyzwolone bez oddania nawet jednego strzału.

W tym czasie walki ogarnęły już całą Wielkopolskę. Kościańska Rezerwa Skautowa była pierwszym w pełni uzbrojonym, gotowym do walki oddziałem. 4 stycznia wysłano około setki skautów pod dowództwem Kamińskiego do Rakoniewic, skąd wrócili do miasta 7 stycznia. Dwa dni później z powodu nasilenia walk przeniesiono ich w okolicę Pawłowic.

11 stycznia kompania piaskowska pod dowództwem Sobeckiego została ostrzelana przez artylerię niemiecką i zaatakowana przez 2-3 kompanie niemieckie. Sobecki po zużyciu amunicji zmuszony został do wycofania się na wzgórza pomiędzy Robczyskiem a Pawłowicami.

Sytuację opanowała Kościańska Rezerwa Skautowa, która od 10 stycznia stacjonowała na skrzyżowaniu dróg Nowa Wieś-Tworzanice. W ataku na bagnety odparli Niemców zdobywając Tworzanice Wielkie i Małe oraz Przybiń. Kontynuowali natarcie lecz skrzydła kompanii straciły ze sobą kontakt, w wyniku czego pluton lewoskrzydłowy zdobył Przybiń, a prawoskrzydłowy pod Rydzyną dostał się pod silny ogień karabinów maszynowych. Na szczęście natarcie kościaniaków nie załamało się. W ciągu kilkunastu minut wyparto Niemców z Tworzanek. Uciekający przeciwnicy porzucili na placu boju 4 ckmy oraz amunicję. Niestety śmiertelną ranę otrzymał Franciszek Masztalerz. Zdobyte miejscowości obsadziła kompania Piaskowska, a Rezerwa Skautowa wycofała się do Pawłowic.

Więcej informacji w:

Andrzejewski I., Kościańska "Rezerwa Skautowa w Powstaniu Wlkp 1918/19, Kościan 1934.

Polak B., Front południowo-zachodni. Grupa "Leszno". Powstania wielkopolskiego 1919 r., Kościan 1971.

Ziemia Kościańska w Powstaniu Wielkopolskim (1918-1919), red. B. Polak, Kościan 1999.